ในโลกที่หมุนไปอย่างรวดเร็ว เรามักเผลอปล่อยให้จิตใจวิ่งไล่ตามสิ่งที่ผ่านไปแล้วหรือกังวลกับสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น จนลืมไปว่า การนัดหมายกับชีวิต ที่แท้จริงนั้นเกิดขึ้นได้เพียงในวินาทีนี้เท่านั้น เพราะอดีตได้จางหายไปและอนาคตก็ยังมาไม่ถึง การตระหนักรู้ถึงปัจจุบันจึงเป็นหนทางเดียวที่จะสัมผัสกับความสงบและความเป็นอิสระ
ตามคำสอนใน อวตังสกสูตร กาลเวลาและสถานที่นั้นแยกจากกันไม่ได้ เปรียบเสมือนฤดูกาลที่แม้ชื่อจะเป็นเรื่องของเวลา แต่ในความเป็นจริงคือพื้นที่ที่เปลี่ยนแปลงไป เมื่อเข้าใจว่าทุกสิ่งเชื่อมโยงกัน เราจะเริ่มเห็นความงดงามของชีวิตที่ปรากฏอยู่ตรงหน้า ไม่ว่าจะเป็นเพียงถ้วยชาอุ่นๆ ในมือที่กำลังส่งกลิ่นหอมกรุ่น
การดื่มชาอย่างมีสติเป็นแบบฝึกหัดที่งดงาม เมื่อเราประคองถ้วยชาด้วยมือทั้งสองข้าง พร้อมกับคำบริกรรมในใจว่า จิตและกายของข้าพเจ้าดำรงอยู่ในที่นี้และเดี๋ยวนี้ เรากำลังฝึกฝนที่จะดึงจิตใจกลับมาสู่ปัจจุบัน เมื่อร่างกายและจิตใจหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียว ถ้วยชาตรงหน้าจะกลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์ที่จับต้องได้ และนั่นคือช่วงเวลาที่ชีวิตได้ปรากฏตัวขึ้น
หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเราจึงต้องแสวงหาความสุขในอนาคต ทั้งที่ความจริงแล้วสิ่งเหล่านั้นมีอยู่ในตัวเรา การมุ่งหวังอนาคตเปรียบเสมือนการทิ้งเนื้อแท้เพื่อคว้าเพียงเงา พระพุทธศาสนาจึงสอนเรื่อง ความไร้จุดหมาย หรือ อปรณิหิตะ ซึ่งไม่ใช่ความว่างเปล่า แต่เป็นการหยุดวิ่งไล่ตามอนาคตเพื่อกลับมาสู่ความสมบูรณ์พร้อมในปัจจุบัน
ชีวิตไม่ใช่จุดหมายปลายทางที่ต้องไปให้ถึง แต่ชีวิตคือ เส้นทาง การเดินจงกรมจึงเป็นการเดินโดยไม่จำเป็นต้องเร่งรีบเพื่อถึงจุดหมาย แต่ละย่างก้าวคือความสงบและอิสระที่เกิดขึ้นในทันที เมื่อเราเลิกยึดติดกับผลลัพธ์ เราจะพบว่าความสุขไม่ได้อยู่ที่ปลายทาง แต่อยู่ที่การก้าวเดินในทุกๆ ขณะจิต
เพื่อที่จะเผชิญหน้ากับชีวิตได้อย่างมั่นคง เราต้องฝึกฝนการรวมกายและจิตให้เป็นหนึ่งเดียวผ่าน อานาปานสติสูตร หรือการรู้ลมหายใจเข้าออกอย่างต่อเนื่อง ทว่าการอยู่กับปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการปล่อยให้จิตใจล่องลอยไปตามอารมณ์ แต่คือการเฝ้าสังเกตชีวิตด้วยสติ เพื่อไม่ให้เราถูกดึงไปโดยความอยากหรือความเกลียดชัง
ใน สูตรว่าด้วยการรู้จักวิธีอยู่คนเดียวอย่างประเสริฐ ได้กล่าวถึงสภาวะของความมั่นคงและอิสระ ซึ่งเป็นลักษณะของ นิพพาน คำว่า อสังขุปปัง หรือความไม่หวั่นไหว และ อสัมหิรัง หรือการไม่ถูกดึงไปโดยสิ่งใด คือหัวใจสำคัญของการมีชีวิตที่มั่นคงและไม่ตกเป็นทาสของสถานการณ์ภายนอก
เราต้องมองให้เห็นถึงความเป็นเหตุเป็นผลที่อิงอาศัยกัน เหมือนดอกทิวลิปที่จะเบ่งบานไม่ได้เลยหากขาดแสงแดด เมฆฝน และผืนดิน ทุกสรรพสิ่งมีความสัมพันธ์กันอย่างแนบแน่น การเข้าใจถึง ความไม่เที่ยง และ ความไม่มีตัวตน จึงไม่ใช่เรื่องน่าเศร้า แต่เป็นรากฐานที่ทำให้ชีวิตดำรงอยู่ได้
ความทุกข์ส่วนใหญ่มักเกิดจากการที่เราพยายามมองสิ่งที่แปรเปลี่ยนให้เป็นสิ่งถาวร หรือมองสิ่งที่ไร้ตัวตนให้มีตัวตน หากเราลองพิจารณาดอกไม้ที่สวยงาม เราจะเห็นความเปราะบางของมัน และนั่นเองคือสิ่งที่ทำให้ดอกไม้ดอกนั้นล้ำค่าและงดงามยิ่งกว่าเดิม
พระพุทธองค์ทรงสอนให้มองเห็นความสวยงามของธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นแสงอาทิตย์ยามเช้าเหนือ เขาคิชฌกูฏ หรือรวงข้าวสีทองในทุ่งนา เมื่อทรงเห็นความไม่เที่ยงของสรรพสิ่ง พระองค์ไม่ได้ทรงโศกเศร้า แต่ทรงเห็นถึงความงดงามในการเปลี่ยนแปลงนั้น
การฝึกฝนจิตใจให้ยอมรับความจริงข้อนี้ จะช่วยให้เรามีสุขภาพจิตที่แข็งแรง มีความมั่นคง และมีอิสระจากความยึดติดทั้งปวง เพราะเมื่อเราไม่ยึดติด เราก็จะไม่ทุกข์กับการจากไปของสิ่งต่างๆ
ดังนั้น การนัดหมายกับชีวิตจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่มันคือการกลับมาพบกับตัวเองในที่นี้และเดี๋ยวนี้ เราควรตระหนักว่าทุกลมหายใจคือโอกาสในการสัมผัสกับความตื่นรู้และความสงบสุข
ขอเพียงแค่เราหยุดพักจากความเร่งรีบ แล้วหันมาสังเกตสิ่งที่อยู่ตรงหน้าอย่างตั้งใจ เราจะพบว่าความสุขที่ตามหามาตลอดนั้น ไม่เคยจากเราไปไหนเลย มันรอคอยเราอยู่ในปัจจุบันขณะนี้เอง
นัดหมายสำคัญครั้งนี้กำลังรอให้คุณมาปรากฏตัว อย่าปล่อยให้เวลาผ่านไปโดยไม่ได้สัมผัสกับความมหัศจรรย์ของชีวิตที่กำลังดำเนินอยู่ตรงหน้าคุณเลยแม้แต่นาทีเดียว