เกษตรกรในจังหวัดพิจิตรกำลังเผชิญกับสถานการณ์ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เมื่อสหกรณ์การเกษตรและกลุ่มเกษตรกรจำนวน 12 แห่ง ถูกโรงสีเอกชนรายใหญ่ในพื้นที่เบี้ยวหนี้ค่าข้าว จนกลายเป็นปัญหาที่สั่นคลอนเสถียรภาพของระบบสหกรณ์ในวงกว้าง
ความเสียหายที่เกิดขึ้นมีมูลค่ารวมสูงถึง 1,300 ล้านบาท ส่งผลกระทบโดยตรงต่อสภาพคล่องของสหกรณ์การเกษตรในอำเภอทับคล้อ อำเภอสามง่าม และอำเภอโพทะเล จนกลายเป็นประเด็นเร่งด่วนที่รัฐบาลต้องเข้ามาจัดการ
นายปิยรัฐชย์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แสดงความกังวลอย่างยิ่งว่าปัญหาการขาดสภาพคล่องนี้อาจกลายเป็นโดมิโนที่กระทบต่อเกษตรกรสมาชิก ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของชาติในช่วงฤดูกาลเก็บเกี่ยวที่กำลังจะมาถึง
ด้าน อธิบดีนิรันดร์ ได้สั่งการด่วนให้สหกรณ์จังหวัดพิจิตรเรียกประชุมตัวแทนสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบทั้งหมดในวันที่ 5 ตุลาคม 2569 เพื่อร่วมกันหาทางออกและมาตรการเยียวยาที่เหมาะสม
มูลค่าความเสียหาย 1,300 ล้านบาทดังกล่าว ประกอบด้วยกรณีการผิดนัดชำระหนี้โดยตรง และปัญหา สต๊อกลม หรือสินค้าที่ขาดหายไปจากบัญชีการฝากเก็บข้าวเปลือก ซึ่งสร้างความสั่นคลอนต่อความเชื่อมั่นในระบบการจัดเก็บผลผลิตอย่างรุนแรง
แม้บางกรณีจะมีการถอนฟ้องและโรงสีเริ่มชดใช้หนี้คืนไปบ้างแล้ว แต่ยังมีสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรอีก 6 แห่ง ที่ต้องเดินหน้าดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป
มูลค่าความเสียหายในส่วนที่ยังอยู่ในกระบวนการยุติธรรมนั้นสูงถึง 1,283.50 ล้านบาท ซึ่งเป็นภาระหนักอึ้งที่สหกรณ์เหล่านี้ต้องแบกรับระหว่างรอคำตัดสินและการชดเชยจากคู่กรณี
ความกังวลสำคัญของรัฐบาลคือความเสี่ยงในช่วงปลายปีนี้ ซึ่งเป็นช่วง ข้าวนาปีล็อตใหญ่ ที่เกษตรกรจะเก็บเกี่ยวผลผลิต หากสหกรณ์ไม่มีสภาพคล่องเพียงพอในการรับซื้อข้าว ย่อมหมายถึงความเดือดร้อนที่แผ่ขยายไปถึงระดับครัวเรือน
ขณะนี้กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงต้องทำหน้าที่แกนกลางในการประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพื่อวางแผนรับมือไม่ให้ปัญหาการเบี้ยวหนี้ของเอกชนกระทบต่อกลไกการรับซื้อข้าวในฤดูกาลใหม่
การดำเนินงานในระยะถัดไปคือการสร้าง ความเชื่อมั่น ให้กลับคืนสู่ระบบสหกรณ์ โดยต้องมีการตรวจสอบบัญชีและมาตรการป้องกันการเกิดสต๊อกลมซ้ำซ้อน เพื่อไม่ให้เกษตรกรต้องตกเป็นเหยื่อของความไม่โปร่งใสในห่วงโซ่การผลิต
ทุกสายตาต่างจับจ้องไปที่การประชุมร่วมกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อหาข้อสรุปว่าจะมีมาตรการใดที่จะสามารถนำเงินมาชดเชยและหมุนเวียนให้สหกรณ์กลับมาดำเนินงานได้ทันเวลา
เหตุการณ์ในจังหวัดพิจิตรครั้งนี้ถือเป็นบทเรียนสำคัญของภาคการเกษตรไทย ที่สะท้อนถึงความเปราะบางของระบบการซื้อขายข้าวเปลือกผ่านโรงสีเอกชน และความจำเป็นในการมีระบบตรวจสอบที่เข้มงวดมากขึ้น
เป้าหมายสูงสุดของทุกฝ่ายคือการทำให้เกษตรกรสมาชิกสามารถส่งมอบข้าวนาปีล็อตใหม่ได้โดยไม่ติดขัด และได้รับค่าตอบแทนที่เป็นธรรมตามความคาดหวังของแรงงานที่เหนื่อยยาก
เรื่องราวนี้ยังคงต้องติดตามต่อไปว่า กระบวนการทางกฎหมายและการเจรจาจะสามารถนำเงิน 1,283.50 ล้านบาท กลับคืนสู่สหกรณ์ได้ทันท่วงทีหรือไม่ ก่อนที่ฤดูกาลเก็บเกี่ยวจะสิ้นสุดลง