ท่ามกลางกระแสสังคมที่หมุนไปอย่างรวดเร็วและเต็มไปด้วยความวุ่นวาย หลายครั้งเราอาจตั้งคำถามกับตัวเองว่าหัวใจสำคัญของการทำทานคือสิ่งใด ระหว่างปริมาณของสิ่งของที่มอบให้ หรือความบริสุทธิ์ใจที่เกิดขึ้นภายในจิตใจขณะลงมือทำ

การให้ หรือที่ในทางธรรมเรียกว่า ทาน ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการขัดเกลาจิตใจให้มีความอ่อนโยน เป็นดั่งสายน้ำเย็นที่หล่อเลี้ยงหัวใจของผู้ให้และสร้างรอยยิ้มให้กับผู้รับ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันในสังคม

บ่อยครั้งที่เราอาจรู้สึกกดดันเมื่อเห็นผู้อื่นทำทานด้วยสิ่งของที่มีมูลค่ามหาศาล จนเผลอคิดไปว่าตนเองอาจจะยังไม่พร้อมหรือทำได้ไม่ดีพอ แต่ในมุมมองของธรรมะแล้ว คุณค่าของการให้ ไม่ได้ถูกตัดสินด้วยตัวเลขหรือปริมาณเพียงอย่างเดียว

ความตั้งใจ ในการสละสิ่งของเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น หรือเพื่อบูชาในสิ่งที่เคารพ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของบุญกุศลที่แท้จริง จิตที่คิดจะให้นั้นมีความประณีตและงดงามอยู่ในตัวตั้งแต่วินาทีที่เริ่มคิด

หากเราให้ด้วยความน้อยใจ หรือให้เพราะถูกบังคับ แม้สิ่งของนั้นจะมีค่ามากมายเพียงใด ก็อาจไม่ได้สร้างความอิ่มเอมใจให้แก่ผู้ให้ได้อย่างเต็มที่ ต่างจากการให้เพียงเล็กน้อยด้วย ความเต็มใจ และความเบิกบานใจ ที่ผลบุญนั้นย่อมส่งผลให้จิตใจเกิดความปีติสุข

การให้ที่ประกอบด้วยเมตตาธรรมย่อมเป็นเสมือนแสงสว่างที่ส่องทางให้แก่ชีวิต การฝึกฝนตนเองให้เป็นผู้ให้โดยไม่หวังผลตอบแทน จะช่วยลดทอนความยึดติดถือมั่นในทรัพย์สินและตัวตนลงไปได้ทีละน้อย

ในทางพุทธศาสนาได้สอนให้เรามองข้ามผ่านรูปลักษณ์ภายนอกของทาน ไปสู่ เจตนา ที่อยู่ภายใน เพราะเจตนาที่บริสุทธิ์คือหัวใจหลักที่ทำให้ทานนั้นกลายเป็นทานบารมีที่ส่งผลดีต่อจิตใจของผู้ปฏิบัติ

เราอาจเริ่มต้นจากการให้สิ่งเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน เช่น การแบ่งปันรอยยิ้ม การให้คำแนะนำที่มีประโยชน์ หรือการสละเวลาเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นทานที่งดงามไม่แพ้การให้สิ่งของที่มีราคาแพง

การให้ที่ถูกต้องตามหลักธรรมคือการให้ที่ ผู้ให้ก็เป็นสุข ผู้รับก็เป็นสุข และไม่มีฝ่ายใดต้องเดือดร้อนหรือลำบากใจในภายหลัง นี่คือความสมดุลของการให้ที่นำมาซึ่งความร่มเย็นเป็นสุข

เมื่อเราหมั่นฝึกฝนการให้เป็นนิสัย จิตใจของเราจะค่อยๆ เปลี่ยนจากความเห็นแก่ตัว กลายเป็นความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ซึ่งเป็นคุณธรรมสำคัญที่ช่วยให้เราสามารถก้าวข้ามอุปสรรคต่างๆ ในชีวิตได้อย่างสง่างาม

ในวันที่เรามีความพร้อมน้อย การให้ด้วยสิ่งที่พอมีพอได้ด้วยความเต็มใจ ย่อมมีค่ามากกว่าการพยายามเบียดเบียนตนเองหรือผู้อื่นเพื่อจะให้ได้มากเกินตัว ความพอดี จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ควรยึดถือในการสร้างทานบารมี

การทำทานไม่ใช่เพียงแค่การสละทรัพย์ แต่คือการสละความตระหนี่ถี่เหนียวออกจากใจ เพื่อให้หัวใจของเรามีความกว้างขวางและพร้อมที่จะโอบรับความเมตตาธรรมจากโลกภายนอกเข้ามาสู่ภายใน

สุดท้ายแล้ว ไม่ว่าเราจะทำทานมากหรือน้อยเพียงใด สิ่งที่คงอยู่ถาวรคือ ความรู้สึกอิ่มเอม ที่เกิดขึ้นในใจของเราเอง ซึ่งเป็นสมบัติอันล้ำค่าที่ไม่มีใครสามารถแย่งชิงไปได้ และเป็นเสบียงบุญที่จะติดตามเราไปในทุกหนทุกแห่ง

การเรียนรู้ที่จะให้ด้วยปัญญาจะช่วยให้เราเข้าใจว่า ทุกสิ่งบนโลกนี้ล้วนเป็นเพียงสิ่งสมมติ การได้แบ่งปันจึงเป็นวิธีการที่ยอดเยี่ยมที่สุดในการใช้ชีวิตให้คุ้มค่าและมีความหมายในทุกวัน